Mikrodawkowanie THC — skąd wziął się ten termin i co mówią badania

Mikrodawkowanie jest jednym z tych pojęć, które zrobiły w ostatniej dekadzie oszałamiającą karierę, nie doczekawszy się po drodze definicji. W kontekście THC pojawia się w rozmowach, opisach produktów i artykułach — a jednocześnie nie ma ustalonego progu, poniżej którego dawka staje się „mikro”, ani badań, które ten sposób postępowania by zweryfikowały.

Ten tekst nie jest instrukcją. Jest przeglądem tego, skąd pojęcie się wzięło, co rzeczywiście wynika z badań nad zależnością efektu od dawki i w którym miejscu wiedza się urywa.

Skąd wziął się ten termin

Pojęcie microdosing uformowało się wokół badań nad psychodelikami, spopularyzowane w drugiej dekadzie XXI wieku. Miało tam dość precyzyjne znaczenie: dawka subprogowa — na tyle mała, że nie wywołuje odczuwalnych efektów percepcyjnych — przyjmowana w powtarzalnym schemacie. Rzędu jednej dziesiątej dawki pełnej.

Przeniesienie tego słowa na THC odbyło się bez przeniesienia definicji. W literaturze naukowej dotyczącej konopi termin „mikrodawka” nie funkcjonuje jako kategoria — badania kliniczne operują pojęciem dawki niskiej, określonej liczbowo w protokole i podawanej pod nadzorem. To nie jest ta sama rzecz co potoczne mikrodawkowanie, choć bywa z nim mylona.

Problem z definicją

Żeby cokolwiek nazwać mikrodawką, trzeba wiedzieć trzy rzeczy: ile substancji zawiera porcja, ile z niej trafia do organizmu i jaki jest punkt odniesienia. W przypadku THC przyjmowanego wziewnie żadna z tych trzech nie jest znana z użyteczną dokładnością.

• Zawartość różni się między produktami i między partiami tego samego produktu.
• Przyswajalność przy wdychaniu jest wysoce zmienna osobniczo — w badaniach farmakokinetycznych rozrzut między uczestnikami bywa kilkukrotny przy identycznej dawce podanej.
• Punkt odniesienia zależy od dotychczasowego kontaktu z substancją, bo tolerancja przesuwa całą skalę.

Z tych powodów kliniczne badania nad konopiami prowadzi się na preparatach o standaryzowanej zawartości, w dawkach wyrażonych w miligramach i podawanych w warunkach kontrolowanych. To warunek uzyskania jakiegokolwiek wyniku — i zarazem coś, czego samodzielne odmierzanie porcji surowca nie odtwarza.

Dwufazowa odpowiedź na dawkę

To najlepiej udokumentowana rzecz w całym temacie i jedyna, którą warto zapamiętać. THC wykazuje odpowiedź dwufazową: w niższych dawkach obserwuje się efekt przeciwny niż w wyższych. Nie jest to więc zależność, w której „więcej znaczy mocniej” — krzywa zmienia kierunek.

Najczęściej przywoływanym przykładem jest badanie Childs, Lutz i de Wit z 2017 roku. Uczestnicy otrzymywali THC doustnie w dwóch różnych dawkach albo placebo, po czym poddawano ich standardowemu zadaniu wywołującemu stres. Wynik:

• przy niższej dawce uczestnicy zgłaszali mniejszy dyskomfort po zadaniu stresowym niż grupa placebo;
• przy wyższej dawce — o kilka miligramów większej — efekt się odwracał: nastrój pogarszał się, a wykonanie zadania cierpiało.

Różnica między jednym a drugim wynikiem była kwestią kilku miligramów. To realny wynik z badania na ludziach i realny mechanizm. Warto jednak zauważyć, czego on nie mówi: nie wskazuje żadnej „właściwej” dawki, bo ta zależy od formy podania, osoby i tolerancji, a badanie dotyczyło preparatu doustnego o znanej zawartości, podanego jednorazowo w laboratorium.

Czego nie wiadomo

Lista jest dłuższa niż lista rzeczy znanych.

Nie ma badań nad mikrodawkowaniem jako schematem. Istnieją badania nad pojedynczymi niskimi dawkami w warunkach laboratoryjnych. Regularne przyjmowanie małych porcji przez tygodnie czy miesiące — czyli to, co ludzie mają na myśli, mówiąc o mikrodawkowaniu — nie zostało przebadane pod kątem skuteczności ani bezpieczeństwa.

Dowody, które istnieją, to głównie relacje własne. A ta kategoria danych jest w tym obszarze wyjątkowo zawodna, co pokazuje pouczająca historia z sąsiedniego pola. Gdy mikrodawkowanie psychodelików wreszcie zbadano z kontrolą placebo — w zakrojonym na dużą skalę badaniu z samodzielnym zaślepieniem uczestników, opublikowanym w eLife w 2021 roku — poprawa raportowana przez mikrodawkujących w znacznej mierze pokryła się z poprawą w grupie placebo. Uczestnicy byli przekonani o działaniu; kontrola pokazała, że przekonanie wystarczało.

Nie przesądza to sprawy dla THC, bo to inna substancja i inne badanie. Pokazuje natomiast, jak łatwo w tym obszarze o wynik pozorny — i dlaczego relacje z internetu, choćby najliczniejsze, nie zastępują kontroli.

Kontekst prawny w Polsce

Ta część jest krótka i jednoznaczna. Konopie do celów medycznych są w Polsce dostępne wyłącznie na receptę, jako surowiec farmaceutyczny wydawany w aptece. O tym, czy terapia jest zasadna, jaki preparat wchodzi w grę i w jakiej dawce, decyduje lekarz prowadzący. Posiadanie konopi poza tą ścieżką pozostaje czynem zabronionym.

Oznacza to, że pytanie „jak mikrodawkować” nie ma odpowiedzi, której mógłby udzielić sklep, artykuł w internecie ani forum. W ścieżce legalnej odpowiada na nie lekarz, a poza nią nie ma legalnej ścieżki.

Od strony technicznej: dlaczego małe porcje są trudne dla sprzętu

Niezależnie od powyższego jest tu wątek czysto inżynierski, który dotyczy każdego surowca roślinnego — również ziół aromatycznych — i który warto znać, bo bywa źródłem rozczarowań sprzętem.

Komora zaprojektowana na pełne napełnienie źle znosi małe wsady. W waporyzatorach kondukcyjnych ciepło płynie przez kontakt ze ścianką; luźno leżąca odrobina materiału ma z nią kontakt nierównomierny, więc część się przegrzewa, a część pozostaje nietknięta. W konstrukcjach konwekcyjnych z kolei gorące powietrze wybiera drogę najmniejszego oporu i przy niepełnej komorze potrafi po prostu ominąć wsad.

Praktyczne rozwiązania tego problemu są dwa i oba są mechaniczne:

• Kapsułki dozujące — metalowe lub ceramiczne pojemniczki wkładane do komory. Zamykają materiał w mniejszej, ściśle określonej objętości, dzięki czemu zachowuje się on jak pełny wsad. Przy okazji porcja staje się powtarzalna, a komora zostaje czysta.
• Równomierne rozdrobnienie — im mniejsza porcja, tym bardziej liczy się jednorodność. Nierówno rozdrobniony materiał w małej ilości daje bardzo nierówne wyniki, bo różnice wielkości cząstek przestają się uśredniać.

Kapsułki są dopasowane do konkretnych modeli — przed zakupem warto sprawdzić zgodność ze swoim urządzeniem, bo średnice komór różnią się między producentami.

Najczęstsze pytania

Ile miligramów to mikrodawka THC?

Nie ma takiej liczby. Nie istnieje uzgodniona definicja ani próg — ani w literaturze naukowej, ani w regulacjach. Wartości krążące po internecie są wzajemnymi cytowaniami bez źródła pierwotnego.

Czy mikrodawkowanie jest bezpieczniejsze niż zwykłe stosowanie?

Nie zostało to zbadane. Intuicja podpowiada, że mniejsza ilość substancji oznacza mniejsze narażenie, i w wielu kontekstach farmakologicznych tak jest — ale intuicja nie jest dowodem, a badań nad długotrwałym stosowaniem małych dawek po prostu nie ma.

Skąd tyle relacji o skuteczności?

Bo relacje własne powstają łatwo, a kontrola placebo jest trudna. Doświadczenie z badań nad mikrodawkowaniem psychodelików pokazuje, że w tym akurat obszarze rozbieżność między jednym a drugim potrafi być bardzo duża.

Czy kapsułki dozujące działają z każdym waporyzatorem?

Nie — są produkowane pod konkretne modele i średnice komór. Kapsułki Storz & Bickel pasują do urządzeń tej marki, kapsułki X-Max do modeli X-Max, i tak dalej. Uniwersalnego rozmiaru nie ma.

Źródła

• Childs E, Lutz JA, de Wit H. Dose-related effects of delta-9-THC on emotional responses to acute psychosocial stress. Drug Alcohol Depend, 2017 — PMID 28441639
• Szigeti B, Kartner L, Blemings A i wsp. Self-blinding citizen science to explore psychedelic microdosing. eLife, 2021;10:e62878 — eLife 62878
• Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, z uwzględnieniem nowelizacji dopuszczającej surowiec farmaceutyczny do sporządzania leków recepturowych.

Tekst ma charakter informacyjny i przeglądowy. Nie stanowi porady medycznej, zalecenia stosowania jakiejkolwiek substancji ani wskazówki dotyczącej dawkowania. Konopie do celów medycznych są w Polsce wydawane wyłącznie na receptę, a decyzje terapeutyczne podejmuje lekarz. 420Market nie prowadzi sprzedaży produktów leczniczych ani konopi — oferujemy wyłącznie akcesoria i zioła aromatyczne. Sprzedaż wyłącznie osobom pełnoletnim.